ΤΟ ΧΩΡΙΟ ΤΗΣ ΑΞΟΥ ένα χωριό χτισμένο στους πρόποδες του Ψηλορείτη

Το Έναγρον Οικοτουριστικό χωριό απέχει λιγότερο από 2 χιλιόμετρα από την Αξό, ένα χωριό χτισμένο αμφιθεατρικά στους πρόποδες του Ψηλορείτη, σε υψόμετρο 500 περίπου μέτρων και με ιστορία μεγαλύτερη των τριών χιλιάδων χρόνων. Πρόκειται για τη μοναδική αρχαία πόλη της Κρήτης η οποία κατοικείται από τη δημιουργία της μέχρι σήμερα, διατηρώντας, μάλιστα, και το ίδιο όνομα.

Η πρώτη εγκατάσταση κατοίκων στην περιοχή αναφέρεται περίπου το 1450 π.Χ. Από τα χρόνια του Ηρόδοτου η ονομασία του χωριού συναντάται σε ιστορικά κείμενα, επιγραφές και νομίσματα, σε διάφορες παραλλαγές που όλες, όμως, έχουν σαν βάση το “Αξός”. Σύμφωνα με τη μυθολογία, το όνομα προέρχεται από τον Οαξό, γιο του θεού Απόλλωνα και της Ακαλλίδας, κόρης του βασιλιά της Κρήτης Μίνωα.

Από τα αρχαία χρόνια σώζονται τα ερείπια της Ακρόπολης στο λόφο πάνω από το χωριό, ο ναός της Αφροδίτης, θολωτοί τάφοι (Ληνόσπιτα) και τμήματα των αρχαίων τειχών. Από τις 46 συνολικά βυζαντινές εκκλησίες σώζονται 10 πετρόκτιστες, που φέρουν τοιχογραφίες ή ψηφιδωτά. Όλα αυτά τα απομεινάρια του κρητικού πολιτισμού έχουν γίνει, κατά καιρούς, αντικείμενο μελέτης διαφόρων ιστορικών, με αποτέλεσμα να συνθέσουν την ιστορία της Αξού από τους αρχαίους χρόνους έως σήμερα.

Σήμερα η Αξός κατοικείται από 400 περίπου άτομα. Οι κάτοικοι ασχολούνται με τη γεωργία, την κτηνοτροφία, το εμπόριο και τα τελευταία χρόνια και τον τουρισμό. Η περιοχή κάτω από το χωριό είναι γεμάτη από περιβόλια, ελαιώνες, αμπέλια και καρποφόρα δένδρα ενώ σε μεγαλύτερα υψόμετρα οι βοσκοί έχουν τα μιτάτα τους (παραδοσιακά κτίσματα) και τα ζώα τους. Το χωριό έχει καφενεία, παντοπωλεία και ταβέρνες με τοπικά πιάτα που λειτουργούν κυρίως το καλοκαίρι. Υπάρχουν περισσότερες από 10 πηγές, με τη μία από αυτές να στολίζει το κέντρο του χωριού και να ξεδιψά τους επισκέπτες κάθε εποχή του χρόνου.